(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

అరణ్యపర్వ - అధ్యాయ 136

॥ శ్రీః ॥
3.136. అధ్యాయః 136
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
అష్టావక్రేణ వాదే పరాజితస్య వందినో జనకేన జలే వినిమజ్జనం ॥ 1 ॥
జలమజ్జితేషు సర్వవిప్రేషు సముత్థితేషు అష్టావక్రేణ స్వపిత్రా కహోళేన మాతులేన చ సహ స్వాశ్రమగమనం ॥ 2 ॥
అష్టావక్రస్య పితృచోదనయా సమంగాప్రవేశాద్దేహస్య సమీభవనం ॥ 3 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

అష్టావక్ర ఉవాచ। 3-136-0x(2167)(21066)
అత్రోగ్రసేనసమితేషు రాజన్
సమాగతేష్వప్రతిమేషు రాజసు।
న మే వివిత్సాంతరమస్తి వాదినాం
మహాజనే హంసవివాదినామివ ॥ 3-136-1(21067)
న మోక్ష్యసే వై వదమానో నిమజ్జన్
జలం ప్రపన్నః సరితామివాధనః।
హుతాశనస్యేవ సమిద్ధతేజసః
స్థిరో భవస్వేహ మమాద్య వందిన్ ॥ 3-136-2(21068)
వంద్యువాచ। 3-136-3x(2168)
వ్యాఘ్రం శయానం ప్రతి మా ప్రబోధ
ఆశీవిషం సృక్విణీ సంలిహానం।
పదా హతస్యేహ శిరోభిహత్య
నాదష్టో వై మోక్ష్యసే తన్నిబోధ ॥ 3-136-3(21069)
యో వై దర్పాత్సంహననోపపన్నః
సుదుర్బలః పర్వతమావిహంతి।
తస్యైవ పాణిః సనఖో విదీర్యతే
న చైవ శైలస్య హి దృశ్యతే వ్రణః ॥ 3-136-4(21070)
అష్టావక్ర ఉవాచ। 3-136-5x(2169)
సర్వే రాజ్ఞో మైథిలస్య మైనాకస్యేవ పర్వతాః।
నికృష్టభూతా రాజానో వత్సా హ్యనడుహో యథా ॥ 3-136-5(21071)
యథా మహేంద్రః ప్రవరః సురాణాం
నదీషు గంగా ప్రవరా యథైవ।
తథా నృపాణాం ప్రవరస్త్వమేకో
వందిం సమభ్యానయ మత్సకాశం ॥ 3-136-6(21072)
లోమశ ఉవాచ। 3-136-7x(2170)
ఏవమష్టావక్రః సమితౌ హి గర్జ-
ంజాతక్రోధో వందినమాహ రాజన్।
ఉక్తే వాక్యే చోత్తరం మే బ్రవీహి
వాక్యస్య చాప్యుత్తరం తే బ్రవీమి ॥ 3-136-7(21073)
వంద్యువాచ। 3-136-8x(2171)
ఏక ఏవాగ్నిర్బహుధా సమిధ్యతే
ఏకః సూర్యః సర్వమిదం విభాతి।
ఏకోఽవీరో దేవరాజోఽరిహంతా
యమః పితృణామీశ్వరశ్చైక ఏవ ॥ 3-136-8(21074)
అష్టావక్ర ఉవాచ। 3-136-9x(2172)
ద్వావింద్రాగ్నీ చరతో వై సఖాయౌ
ద్వౌ దేవర్షీ నారదపర్వతౌ చ।
ద్వావశ్వినౌ ద్వే రథస్యాపి చక్రే
భార్యాపతీ ద్వౌ విహితౌ విధాత్రా ॥ 3-136-9(21075)
వంద్యువాచ। 3-136-10x(2173)
త్రిః సూయతే కర్మణా వై ప్రజేయం
త్రయో యుక్తా వాజపేయం వహంతి।
అధ్వర్యవస్త్రిసవనాని తన్వతే
త్రయో లోకాస్త్రీణి జ్యోతీంషి చాహుః ॥ 3-136-10(21076)
అష్టావక్ర ఉవాచ। 3-136-11x(2174)
చతుష్టయం బ్రాహ్మణానాం నికేతం
చత్వారో వర్ణా యజ్ఞమిమం వహంతి।
దిశశ్చతస్రో వర్ణచతుష్టయం చ
చతుష్పదా గౌరపి శశ్వదుక్తా ॥ 3-136-11(21077)
వంద్యువాచ। 3-136-12x(2175)
పంచాగ్నయః పంచపదా చ పంక్తి-
ర్యజ్ఞాః పంచైవాప్యథ పంచేనద్రియాణి।
దృష్ట్వా వేదే పంచచూడాప్సరాశ్చ
లోకే ఖ్యాతం పంచనదం చ పుణ్యం ॥ 3-136-12(21078)
అష్టావక్ర ఉవాచ। 3-136-13x(2176)
షడాధానే దక్షిణామాహురేకే
షట్ చైవేమే ఋతవః కాలచక్రం।
షడింద్రియాణ్యుత షట్ కృత్తికాశ్చ
షట్ సాద్యస్కాః సర్వవేదేషు దృష్టాః ॥ 3-136-13(21079)
వంద్యువాచ। 3-136-14x(2177)
సప్త గ్రాంయాః పశవః సప్త వన్యాః
సప్త చ్ఛందాంసి క్రతుమేకం వహంతి।
సప్తర్షయః సప్త చాప్యర్హణాని
సప్తంత్రీ ప్రథితా చైవ వీణా ॥ 3-136-14(21080)
అష్టావక్ర ఉవాచ। 3-136-15x(2178)
అష్టౌ శాణాః శతమానం వహంతి
తథాష్టపాదః శరభః సింహఘాతీ।
అష్టౌ వసూఞ్శుశ్రుమ దేవతాసు
యూపశ్చాష్టాస్రిర్విహితః సర్వయజ్ఞే ॥ 3-136-15(21081)
వంద్యువాచ। 3-136-16x(2179)
నవైవోక్తాః సామిధేన్యః పితౄణాం
తథా ప్రాహుర్నవయోగం విసర్గం।
నవాక్షరా బృహతీ సంప్రదిష్టా
నవైవ యోగో గణనామేతి శశ్వత్ ॥ 3-136-16(21082)
అష్టావక్ర ఉవాచ। 3-136-17x(2180)
దిశో దశోక్తాః పురుషస్య లోకే
సహస్రమాహుర్దశపూర్ణం శతాని।
దశైవ మాసాన్బిభ్రతి భర్గవత్యో
దశైరకా దశదాశా దశార్హాః ॥ 3-136-17(21083)
వంద్యువాచ। 3-136-18x(2181)
ఏకాదశైకాదశినః పశూనా-
మేకాదశైవాత్ర భవంతి యూపాః।
ఏకాదశ ప్రాణభృతాం వికారా
ఏకాదశోక్తా దివి దేవేషు రుద్రాః ॥ 3-136-18(21084)
అష్టావక్ర ఉవాచ। 3-136-19x(2182)
సంవత్సరం ద్వాదశమాసమాహు-
ర్జగత్యాః పాదో ద్వాదశైవాక్షరాణి।
ద్వాదశాహః ప్రాకృతో యజ్ఞ ఉక్తో
ద్వాదశాదిత్యాన్కథయంతీహ ఘీరాః ॥ 3-136-19(21085)
వంద్యువాచ। 3-136-20x(2183)
త్రయోదశీ తిథిరుక్తా మహోగ్రా
త్రయోదశద్వీపవతీ మహీ చ। 3-136-20(21086)
లోమశ ఉవాచ।
ఏతావదుక్త్వా విరరామ వందీ
శ్లోకస్యార్ధం వ్యాజహారాష్టవక్రః। 3-136-20x(2184)
అష్టావక్ర ఉవాచ। త్రయోదశాహాని ససార కేశీ
త్రయోదశాదీన్యతిచ్ఛందాంసి చాహుః ॥ 3-136-20x(2185)
లోమశ ఉవాచ। 3-136-21x(2186)
తతో మహానుదతిష్ఠన్నినాద-
స్తూష్ణీంభూతం సూతపుత్రం నిశంయ।
అధోముఖం ధ్యానపరం తదానీ-
మష్టావక్రం చాప్యుదీర్యంతమేవ ॥ 3-136-21(21087)
తస్మింస్తథా సంకులే వర్తమానే
స్ఫీతే యజ్ఞే జనకస్యోత రాజ్ఞః।
అష్టావక్రం పూజయంతోఽభ్యుపేయు-
ర్విప్రాః సర్వే ప్రాంజలయః ప్రతీతాః ॥ 3-136-22(21088)
అష్టావక్ర ఉవాచ। 3-136-23x(2187)
అనేనైవ బ్రాహ్మణాః శుశ్రువాంసో
వాదే జిత్వా సలిలే మజ్జితాః ప్రాక్।
తానేవ ధర్మానయమద్య వందీ
ప్రాప్నోతు గృహ్యాశు నిమజ్జయైనం ॥ 3-136-23(21089)
వంద్యువాచ। 3-136-24x(2188)
అహం పుత్రో వరుణస్యోత రాజ్ఞ-
స్తత్రాస సత్రం ద్వాదశవార్షికం వై।
సత్రేణ తే జనక తుల్యకాలం
తదర్థం తే ప్రహితా మే ద్విజాగ్ర్యాః ॥ 3-136-24(21090)
తే తు సర్వే వరుణస్యోత యజ్ఞం
ద్రష్టుం గతా ఇమ ఆయాంతి భూయః।
అష్టావక్రం పూజయే పూజనీయం
యస్య హేతోర్జనితారం సమేష్యే ॥ 3-136-25(21091)
అష్టావక్ర ఉవాచ। 3-136-26x(2189)
విప్రాః సముద్రాంభసి మజ్జితా యే
వాచా జితా మేధయా వా విదానాః।
తాం మేధయా వాచమథోజ్జహార
యథా వాచమవచిన్వంతి సంతః ॥ 3-136-26(21092)
అగ్నిర్దహంజాతవేదాః సతాం, గృహాన్
విసర్జయంస్తేజసా న స్మ ధాక్షీత్।
బాలేషు పుత్రేషు కృపణం వదత్సు
తథా వాచమవచిన్వంతి సంతః ॥ 3-136-27(21093)
శ్లేష్మాతకీ క్షీణవర్చాః శృణోషి
ఉతాహో త్వాం స్తుతయో మాదయంతి।
హస్తీవ త్వం స్తుతయో మాదయంతి।
న మామికాం వాచమిమాం శృణోషి ॥ 3-136-28(21094)
జనక ఉవాచ। 3-136-29x(2190)
శృణోమి వాచం తవ దివ్యరూపా-
మమానుషీం దివ్యరూపోఽసి సాక్షాత్।
అజైషీర్యద్వంద్వినం త్వం వివాదే
నిసృష్ట ఏష తవ కామోఽద్య వందీ ॥ 3-136-29(21095)
అష్టావక్ర ఉవాచ। 3-136-30x(2191)
నానన జీవతా కశ్చిదర్థో మే వందినా నృప।
పితా యద్యస్య వరుణో మజ్జయైనం జలాశయే ॥ 3-136-30(21096)
వంద్యువాచ। 3-136-31x(2192)
అహం పుత్రో వరుణస్యోత రాజ్ఞో
న మే భయం విద్యతే మజ్జితస్య।
ఇమం ముహూర్తం పితరం ద్రక్ష్యతేఽయ-
మష్టావక్రశ్చిరనష్టం కహోళం ॥ 3-136-31(21097)
లోమశ ఉవాచ। 3-136-32x(2193)
తతస్తే పూజితా విప్రా వరుణేన మహాత్మనా।
ఉదతిష్ఠంస్తతః సర్వే జనకస్య సమీపతః ॥ 3-136-32(21098)
కహోళ ఉవాచ। 3-136-33x(2194)
ఇత్యర్థమిచ్ఛంతి సుతాంజనా జననకర్మణా।
యదహం నాశకం కర్తుం తత్పుత్రః కృతవాన్మమ ॥ 3-136-33(21099)
ఉతాబలస్య క్లవానుత బాలస్య పండితః।
ఉత వాఽవిదుషో విద్వాన్పుత్రో జనక జాయతే ॥ 3-136-34(21100)
వంద్యువాచ। 3-136-35x(2195)
శితేన తే పరశునా స్వయమేవాంతకో నృప।
శిరాంస్యపాహరన్నాజౌ రిపూణాం భద్రమస్తు తే ॥ 3-136-35(21101)
మహదైక్థ్యం గీయతే సామ చాగ్ర్యం
సంయక్సోమః పీయతే చాత్ర సత్రే।
శుచీన్భాగాన్ప్రతిజగృహుశ్చ హృష్టాః
సాక్షాద్దేవా జనకస్యేహ రాజ్ఞః ॥ 3-136-36(21102)
లోమశ ఉవాచ। 3-136-37x(2196)
సముత్థితేష్వథ సర్వేషు రాజన్
విప్రేషు తేష్వధికం సుప్రభేషు।
అనుజ్ఞాతో జనకేనాథ రాజ్ఞా
వివేశ తోయం సాగరస్యోత వందీ ॥ 3-136-37(21103)
అష్టావక్రః పితరం పూజయిత్వా
సంపూజితో బ్రాహ్మణైస్తైర్యథావత్।
ప్రత్యాజగామాశ్రమమేవ చాగ్ర్యం
జిత్వా వందిం సహితో మాతులేన ॥ 3-136-38(21104)
తతోఽష్టావక్రం మాతురథాంతికే పితా
నదీం సమంగాం శీఘ్రమిమాం విశస్వ।
ప్రోవాచ చైనం స తథా వివేశ
సమైరంగైశ్చాపి బభూవ పుణ్యా 3-136-39(21105)
నదీ సమంగా చ బభూవ పుణ్యా
యస్యాం స్నాతో ముచ్యతే కిల్బిషాద్ధి।
త్వమప్యేనాం స్నానపానావగాహైః
సభ్రాతృకః సహభార్యో విశశ్వ ॥ 3-136-40(21106)
అత్ర కౌంతేయ సహితో భ్రాతృభిస్త్వం
సుఖోషితః సహ విప్రైః ప్రతీతః।
పుణ్యాన్యన్యాని శుచికర్మైకభక్తి-
ర్మయా సార్ధం చరితాస్యాజమీఢ ॥ 3-136-41(21107)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అరణ్యపర్వణి తీర్థయాత్రాపర్వణి షట్త్రింశదధికశతతమోఽధ్యాయః ॥ 136 ॥

Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-136-1 నావైమి వందిం వరమత్ర వాదినాం మహాజలే హంసమివాదదామి ఇతి ఝ. పాఠః ॥
3-136-2 న మేఽద్య వక్ష్యస్యతివాదిమానిన్ గ్లహం ప్రపన్నః సరితామివాగమః। ఇతి ఝ. పాఠః ॥
3-136-3 ప్రబోధ ప్రబోధయ ॥ 3-136-4 సంహననేన దేహేన దృఢకాయత్వేన ఉపపన్నః ॥
3-136-6 వందిం వందినం। విభక్త్యలోపే నకారలోప ఆర్షః ॥
3-136-13 షడేవ యజ్ఞాః సర్వవేదేష్వితి ధ. పాఠః ॥
3-136-15 అష్టౌ దిగీశాన్యతమానాన్వదంతి ఇతి ఖ. పాఠః।
అష్టౌ యోగాః ప్రథిమానం వహంతి ఇతి ధ. పాఠః ॥
3-136-21 సూతపుత్రం వరుణపుత్రం. ఉదీర్యంతముదీర్యమాణం।
స్తూయమానమిత్యర్థః ॥
3-136-23 శుశ్రువాంసః పండితాః ॥
3-136-25 జనితారం వరుణం ॥
3-136-26 వాచా ఉచ్చైః పాఠేనైవ।
ఉత మేధయా ఊహాపోహకౌశలేన। విప్రాః విదానాః పండితా అపి జితాః మజ్జితాశ్చ తాం ప్రసిద్ధాం వాచం వేదమయీం మేధయా సహితాం వందినా కుతర్కార్ణవే మజ్జితాం అహం యథా ఉజ్జహార ఉద్ధృతవానస్మి తథా సంతః సదసద్వచనవివేకకుశలాః అవచిన్వంతి పరీక్షయంతి। లోడర్థే లట్। పరీక్షయంత్విత్యర్థః ॥
3-136-27 అగ్నిః దహన్ స్వభావేన దాహకోఽపి జాతవేదాః జాతాని సతామసతాం చ వృత్తాని వేద జానాతీతి జాతవేదాః। సతాం సత్యాభిసంధీనాం గృహాన్ శరీరాణి విసర్జయన్ వర్జయన్ తేజసా యథా అధాక్షీత్స్మ అర్థాదనృతాభిసంధిగృహాన్। నశబ్ద ఉపమార్థే। యథా తప్తపరశుగ్రహణే వహ్నిః సత్యాభిసంధి న దహతి సత్యపక్షపాతీ నతు జాతివయోవిద్యాదిపక్షపాతీ। ఏవం సంతోపి బాలాదిషు। అతో బాలవచనమితి మద్వాక్యం నావమంతవ్యమితి భావః ॥
3-136-28 శ్లోష్మాతకీశబ్దితతస్తరువిశేషస్తస్య పత్రేషు భోజనం తత్ఫలభక్షణం చ బుద్ధిఘ్రం దోషకరం చేతి ప్రసిద్ధం ॥
3-136-29 అద్య తవ కామో నిసృష్టః ఏష వందీ దృశ్యతామితి శేషః ॥
3-136-33 ఇత్యర్థం ఏతదర్థం ॥
3-136-35 శితేన తీక్ష్ణేన తే తవ రిపూణామిత్యన్వయః। యమాదపి తవ శథ్రుసంహరణశక్తిరధికేతి భావః ॥
3-136-36 ఔక్థ్యం ఉక్థ్యాఖ్యక్రతువిశేషే గేయం ॥
3-136-38 సౌతిం సూతస్య వరుణస్య పుత్రం ॥
3-136-39 సమాని అంగాని కరోతీతి సమగేతి యోగో దర్శితః। శకంధ్వాదిత్వాత్ పరరూపం ॥
3-136-41 ప్రతీతో విశ్రబ్ధః ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.